Kotlina i okolice - Łomnica

Łomnica

Z 1366 r zachowała się wzmianka, że Hans Schilde, wójt Jeleniej Góry, sprzedał folwark w Łomnicy z lasem, Nitschenowi sołtysowi z Mysłakowic. W XV w wieś należała do rodu rycerskiego von Zedlitzów. Po wojnie 30-letniej właścicielem majątku w Łomnicy, został cesarski oficer włoskiego pochodzenia von Thomagnini. W rękach jego rodziny, wieś pozostała do 1738 r. W 1738 r majątek nabył znany jeleniogórski kupiec hurtowy płótna Ch. Menzel. W 1748 r wieś przejął syn Ch, G Menzel, który w 1750 r ufundował okazale założenie, złożone z murowanego kościoła ewangelickiego, oraz flankujących go budynków szkoły i pastorówki. Od 1825 r Łomnica należała do barona Moritza von Roth. W 1835 r majątek w Łomnicy nabył ambasador, przy dworze Królestwa Obojga Sycylii Gustaw Ernst. W rękach jego rodziny, oba pałace pozostawały do 1945 r.

 W 1368 r został opisany kościół zniszczony podczas wojen husyckich, który potem przejęli ewangelicy. W XV w wzniesiono na jego miejscu nową świątynie, która stoi do dziś w niezmienionej formie Na przełomie XVI – XVII w mieszkał tu, wielki prorok Hans Rischmann. Do 15.02.1654 r miejscowy kościół parafialny wykorzystywali ewangelicy. W 1720 r na zlecenie von Thomagniniego, przebudowano starszy dwór na barokowy pałac, a jego projektantem był znany na Śląsku architekt Martin Frantz z Tallina. W centrum wsi na gruncie ofiarowanym przez Mentzla w 1742 r, zbudowano drewniany kościół ewangelicki. Pierwszym pastorem w Łomnicy od 9.05.1742 r, był Ehrenfried Liebich późniejszy znany poeta.

W 1765 r w Łomnicy mieszkało 32 kmieci, 33 zagrodników i 58 chałupników w tym 19 rzemieślników. Było też 51 tzw. wolnych ludzi. Powstanie w okolicy 36 stawów gdzie hodowano karpie, zawdzięcza się działającej od 1751 r torfiarni. Ok. 1777 r we wsi, która już wcześniej była znanym ośrodkiem tkactwa chałupniczego, założono 4 manufaktury tkackie. Produkowano tu woale, muślin, płótno i katun drukowany w barwne wzory.

W roku 1786 we wsi znajdowały się: pałac, trzy folwarki, dwa kościoły, dwie szkoły, dwie plebanie, dwa młyny wodne, cztery manufaktury tkackie, bielnik, magiel i kawiarnia. Torfiarnia zatrudniała 4 mistrzów i 18 robotników,                      a wytwarzała 1 mln kostek torfu rocznie. W Łomnicy wytwarzano też znane w całej okolicy angielskie piwo typu Ale.

 Około 1800 r. obok pałacu Ch Menzel zbudował drugi klasyczny pałac, zwany Domem Wdowy. W 1825 r wieś liczyła 185 domów oraz 2 pałace i 3 folwarki. W jednym z nich hodowano woły, a obora stanowiła swoistą atrakcję polecaną do oglądania przybyszom. W 1840 r część dworska składała się z 12 budynków, w tym były 2 pałace i 3 folwarki z 1000 merynosów    i hodowlą wołów, natomiast wieś liczyła 178 domów. Nadal były 2 kościoły parafialne, 2 plebanie i 2 szkoły, 3 młyny wodne, młyn do mielenia kory dębowej, cegielnia, farbiarnia i aż 6 szynków. Wśród mieszkańców było 35 rzemieślników i aż 7 handlarzy. Torfiarnia zatrudniała 18 robotników i produkowała 6.800 tysięcy kostek torfu. W połowie XIX w w górze wsi zbudowano papiernie.

Po 1945 r w pałacu znajdowała się szkoła, a w Domu Wdów była dyrekcja PGR, potem gospodarstwo w ramach POHZ z Wojanowa. W 1991 r pałac kupiła polsko-niemiecka spółka "Pałac Łomnica", a w 1995 r dokupiono Dom Wdowy od Agencji Rolnej Skarbu Państwa.

Warto zobaczyć:

Ul Świerczewskiego 2, 3, 5 – XIX w. 6, 7 – XVII. 9, 16, 25, 28, 30, 32, 36 – biblioteka, 47, 49 – młyn – XIX. 59, 63 – XX. 64, 64a, 70 – XIX. 76 – 1910. 87 – XX. 92 – XIX. 92b – XX. 94, 95, 96, 100, 102 – XIX. 110 – XX. 113, 114b, 115, 116, 121, 130, 135, 136 – XIX. 137 – XVIII. 144 – XX. 147, 154, 157, 158 – XIX. 159 – XVIII. 160 – 1837. 162, 169, 170, 171, 172, 173 – XIX.

Dawne nazwy:

1300- Lompnitz

1316- Lomniz

1356- Lampnicz

1366- Lomnitz

1369- Lompnicz

1512- Lomenicz

1688- Lomniz

1721- Lohmnitz

1765- Lomnitz

1945- Łomnica

1965- Łomnica Dolna, Łomnica